Κυριακή, 26 Μαρτίου 2017

Η κομψότητα του σκαντζόχοιρου - Μιριέλ Μπαρμπερί


Μπορεί ένας σκαντζόχοιρος να είναι κομψός; Ένα φλαμίνγκο είναι κομψό. Ένα μαλτέζ είναι κομψό. Μα ένας σκαντζόχοιρος; Κατά την Μπαρμπερί, μια πιε νουάρ, μια Γαλλίδα εκ Μαρόκου δηλαδή, ναι ο σκαντζόχοιρος είναι ένα άκρως κομψό ζώον που τα αγκάθια του τείνουν να παραπλανήσουν μόνο όσους δεν θέλουν να δουν.
Το βιβλίο βρίσκεται εδώ και καιρό στη βιβλιοθήκη ενός εκ των έφηβων σκορόφιδων που αναπτύσσεται στην οικογενειακή φωλιά μας. Το θεώρησα εφηβικό ανάγνωσμα και το σνόμπαρα μέχρι που μετά από διάφορα μπίρι – μπίρι από δω κι από κει, είπα να το δοκιμάσω. Συμπέρασμα: το βιβλίο δεν είναι εφηβικό. Δεν είναι εφηβικό. Point final.
Σε μια αριστοκρατική πολυκατοικία του Παρισιού, εκεί που τα διαμερίσματα δεν πωλούνται αλλά πάνε κληρονομικά, ζει η Ρενέ, μια 54/χρονη θυρωρός που σε αντίθεση με τις classic κουτσομπόλες θυρωρούς, έχει μια ιδιαίτερη σχέση με την τέχνη (λατρεύει Τολστόη και ολλανδούς ζωγράφους) και η Παλόμα, 13/χρονη έφηβη με υψηλό IQ και ανησυχίες όχι τις classic της ηλικίας της. Και ξαφνικά, ένα διαμέρισμα πωλείται και σαν σίφουνας (όσο σίφουνας μπορεί να είναι ένας Ιάπωνας) εισβάλλει στη ζωή τους ο Ιάπωνας Κακούρου Όζου.
Λοιπόν… το βιβλίο δεν έχει καμιά υπόθεση αμάν και τι… θα τολμούσα να πω πως δεν έχει καμιά υπόθεση… και πηγαίνει αργά… πολύ αργά… πάρα πολύ αργά… αλλά…. εγώ το απόλαυσα…
Ένα βιβλίο τίγκα στη διακειμενικότητα (sic) από Τολστόη μέχρι Μαρξ κι από Ρονσάρ μέχρι Σταντάλ, από αναφορές στη ζωγραφική (από τους Ιταλούς μέχρι τους Ολλανδούς) και με μουσικά ‘πάρε – δώσε’ (από Μότσαρτ μέχρι Έμινεμ), σε κάνει να θυμηθείς ξανά παλιά καλά αναγνώσματα και να ψάξεις κάποια που τα είχες αφήσει αδιάβαστα. Ένα βιβλίο γεμάτο από μικρά κυνικά εύστοχα βέλη για όλους αυτούς που το παίζουν κουλτούρα, για τους δήθεν, για το ‘φαίνεσθαι’, για τις ταξικές διαφορές, για τις προσωπικές μας ανασφάλειες, για αυτούς που αντί να απολαύσουν τη μαγεία ενός βιβλίου χάνονται σε αναλύσεις, των αναλύσεων, τις αναλύσεις, ω! αναλύσεις…
Ένα βαθιά ‘γαλλικό’ βιβλίο που ενδεχομένως θα ξενίσει όποιον δεν γνωρίζει τη γαλλική κουλτούρα. Οι θυρωροί (θυρωρός είπαμε είναι η βασική ηρωίδα) στη Γαλλία αποτελούν από μόνες τους θεσμό. Είναι φετίχ ρε παιδί μου. Οι μαντλέν, τα μακαρόν, οι κλοσάρ και αχ! Αυτός ο πληθυντικός ευγενείας… κολλητές φίλες εδώ και είκοσι χρόνια και μιλάνε στον πληθυντικό μεταξύ τους… πόσο αλλόκοτο φαίνεται σ’εμάς που τον άλλον τον βλέπουμε για πρώτη φορά και του ‘λέμε «γεια σου ρε φίλε;
Κάπου διάβασα πως κάποιος από τους πολύ χάι βιβλιοκριτικούς το χαρακτήρισε ‘ένα βιβλίο γεμάτο αμπελοφιλοσοφίες’… εγώ πάλι δεν το βρήκα καθόλου αμπελοφιλοσοφέ ... αυτό που οι wannabe κουλτουριάρηδες θεωρούν φιλοσοφία  μόνο ότι χρειάζεται να έχεις σνιφάρει δέκα τρυπάκια κόκα για να καταλάβεις τι θέλει να πει ο συγγραφέας – φιλοσόφος, άστο ρε φίλε… εγώ βρήκα πολλές μα πάρα πολλές μικρές φράσεις γεμάτες αληθινή φιλοσοφία, φιλοσοφία πρετ α πορτέ, που μια χαρά μου κάθεται στην καθημερινή μου ζωή.
Μου άρεσε. Point final. Διαβάζεται αργά. Και σταθερά. Point final.
Φιλιά από ένα σκορόφιδο που φοβάται τους σκαντζόχοιρους.                

Θέλετε και βαθμό; 8.5 / 10

Readathon 2017: Ένα βιβλίο συγγραφέα που ανακαλύψατε για πρώτη φορά φέτος 12/80

Η ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΚΑΝΤΖΟΧΟΙΡΟΥ
Μιριέλ Μπαρμπερί
Μετάφραση: Ρίτα Κολαΐτη
Εκδόσεις Σύγχρονοι Ορίζοντες, 2008

Σελίδες 361

Κυριακή, 12 Μαρτίου 2017

Ο Θεός των μικρών πραγμάτων - Αρουντάτι Ρόι


Είναι από αυτά τα βιβλία που στέκονται χρόνια και χρόνια στη βιβλιοθήκη σου, το ξεσκονόπανο έχει βαρεθεί να παίρνει τη σκόνη από πάνω τους, όλο το τραβάς έξω για να το διαβάσεις κι όλο τελευταία στιγμή παίρνεις κάποιο άλλο και το αφήνεις πάλι να σκονίζεται μέχρι την επόμενη φορά… (όχι βέβαια πως είναι το μοναδικό τέτοιο βιβλίο…)
Παρ’όλα αυτά, επιτέλους ήρθεν η ώρα του και ο «Θεός των μικρών πραγμάτων» αποτελεί πλέον μία από τις αναγνωστικές μου εμπειρίες…
Δυο λόγια για την ιστορία, αν και η ιστορία δεν είναι αυτό που έχει σημασία σε τέτοιου είδους βιβλία. Στο Αγιέμενεμ, μια περιοχή της Ινδίας, δύο δίδυμα, η Ράχελ και ο Έστθα και η χωρισμένη μητέρα τους, η Άμμου (χωρισμένη στην Ινδία,  μέγα αμάρτημα…) ζουν στο σπίτι της οικογένειας, με γιαγιάδες, θείες – θείους κι ένα εργοστάσιο με πίκλες και μαρμελάδες. Μια μέρα (όχι από το πουθενά) θα εμφανιστεί η ξαδέλφη τους από την Αγγλία η Σόφι Μολ στην ίδια ηλικία με τα δίδυμα (κάπου εκεί στα οχτώ…) και η τραγωδία χτυπάει την πόρτα τους… η Σόφι Μολ πνίγεται… και όλα αλλάζουν…
Υπάρχουν δυο εποχές… το τότε (όταν τα δίδυμα ήταν μικρά) και το τώρα (που τα δίδυμα είναι γύρω στα 35)… όμως ο χρόνος δεν είναι ξεκάθαρος… είναι ρευστός, πολύ ρευστός… στη μια παράγραφο είσαι εδώ και στην άλλη στο τότε, στη μια γραμμή κλαις για το τότε και στην άλλη αράδα γελάς για το τώρα… Εάν δεν είσαι συνηθισμένος στις ‘μπερδαγουέι’ (ελληνιστί μπερδεμένες) καταστάσεις, ίσως δυσκολευτείς να το παρακολουθήσεις, αλλά νομίζω πως αξίζει μια βουτιά στα βαθιά, ρηχά, όπως το πάρει κανείς…
Πέρα από τα συναισθηματικά και φιλοσοφικά κομμάτια του βιβλίου, η Ρόι παρουσιάζει τη ζωή και τη δομή της σύγχρονης Ινδίας, μιας Ινδίας που ακόμα η λογική της κάστας ζει και βασιλεύει, όπου υπάρχουν οι Καθαροί κι οι Ακάθαρτοι που ένας απαγορεύεται ν’αγγίξει τον άλλον, που το σκούρο χρώμα κάποιου είναι η κατάρα του… δεν είναι και το πιο εύκολο να παρακολουθήσεις τη νοοτροπία μιας χώρας για την οποία είσαι ανίδεος, όμως θεωρώ πως αξίζει η προσπάθεια…
Η γραφή μου θύμισε σε πολλά σημεία Αλιέντε και Μάρκες… ονειρική, λυρική, σουρεαλιστική, άλλα αντί άλλων… αλλά εμένα αυτό είναι το στυλ που λατρεύω τελικά, οπότε μου κάθισε κουτί…
Μέχρι τη μέση το βιβλίο κυλάει αργά, ίσως και πιο αργά από την καθυστέρηση, σαν χορός ‘κατακάλι’ (αν το λέω σωστά) κι ύστερα τα γεγονότα γίνονται καταιγιστικά (εδώ έρχεται το Bollywood…)
Προσωπικά μου άρεσε πολύ, ήταν στο στυλ μου… ωστόσο μπορώ άνετα να καταλάβω όλους όσους δεν μπόρεσαν να το παρακολουθήσουν…
Είμαι ανάμεσα στο 8,00 και στο 9,00 (άντε θα βάλω το Μ.Ο.)
8,5 /10

Readathon 2017: Θα μπορούσα να το βάλω σε τόσες πολλές κατηγορίες… τελικά κατέληξα…

Ένα βιβλίο που ο πρωταγωνιστής είναι παιδάκι ή έφηβος (και τρεις πρωταγωνιστές παρακαλώ…)  11/80

Υ.Γ. Δώρο αποσπασματάκι που λάτρεψα:
"Δεν πείραζε που η ιστορία είχε αρχίσει. Γιατί το Κατακάλι είχε ανακαλύψει προ πολλού ότι το μυστικό των Μεγάλων Ιστοριών είναι πως δεν έχουν μυστικά. Οι Μεγάλες Ιστορίες είναι οι ιστορίες που έχεις ακούσει και θέλεις να ξανακούσεις. Εκείνες που σε δέχονται μέσα τους οπουδήποτε και αισθάνεσαι άνετα. Δεν σε ξεγελούν με κόλπα κι απρόβλεπτες εξελίξεις. Δε σε ξαφνιάζουν με το απρόβλεπτο. Είναι οικείες σατ σπίτι όπου ζεις. Ή τη μυρωδιά του εραστή σου. Ξέρεις πως τελειώνουν αλλά ακούς, σαν να μην ξέρεις. Με τον ίδιο τρόπο που ξέρεις ότι μια μέρα θα πεθάνεις αλλά ζεις λες και δεν πρόκειται να πεθάνεις ποτέ. Στις Μεγάλες Ιστορίες ξέρεις ποιος ζει, ποιος πεθαίνει, ποιος βρίσκει την αγάπη, ποιος όχι. Και θέλεις να τα μάθεις από την αρχή.
Αυτό είναι το μυστικό και η μαγεία τους".

Ο ΘΕΟΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ
ΑΡΟΥΝΤΑΤΙ ΡΟΪ
Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου
Εκδόσεις Ψυχογιός,  1997
Σελίδες 429

Τετάρτη, 1 Μαρτίου 2017

Αν οι νεκροί δεν ανασταίνονται - Philip Kerr


Πας στην καλή βιβλιοπώλισσα της γειτονιάς σου, που ξέρει χρόνια τι στόκο κουβαλάς στο κεφάλι σου και της λες ‘θέλω ένα καλό βιβλίο’ και σου απαντάει περιχαρής ‘το καινούριο του Kerr το διάβασες;’. Απαντάς με κατεβασμένο το κεφάλι (λέμε τώρα…) ‘δεν έχω διαβάσει ποτέ Kerr’, ‘Ωραία, θα ξεκινήσεις με αυτό για να δεις πως ξεκίνησε και ο ήρωας του…’.
Και ξεκινάω μες στην τρελή χαρά πως θα διαβάσω κάτι υπέροχο, και βαρέθηκα τη ζωή μου και έκοψα τις φλέβες μου και ενίσχυσε το ήδη ενισχυμένο reader block μου… Τώρα αυτό τι ήτανε; Αστυνομικό; Ιστορικό; Κοινωνικό; Μια ‘αρπαχτή’ ήτανε και λίγα λέω…
Η υπόθεση του βιβλίου διαδραματίζεται σε δύο εποχές. Στη ναζιστική Γερμανία του 1933 που προετοιμάζεται για τους Ολυμπιακούς του Βερολίνου και στη διεφθαρμένη Κούβα του Μπατίστα γύρω στα 1954. Ωραίο ακούγεται, μέχρι εκεί όμως. Ο Μπέρνι Γκούντερ, ένα κυνικός πρώην μπάτσος, που τώρα το παίζει security σε ξενοδοχείο υπερπολυτελείας γνωρίζει Αμερικανίδα δημοσιογράφο και εκκολαπτόμενη συγγραφέα (εκπάγλου καλλονής παρεπιπτόντως) που θέλει με τα πύρινα άρθρα της να ξεσηκώσει την αμερικανική γνώμη και να μποϋκοτάρει τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1936. Να ‘σου κι ένα πτώμα εβραίου πρώην πυγμάχου να πλέει στο Σπρέε, να ’σου κι ένα κλεμμένο κινέζικο κουτί υψηλής τέχνης, να ‘σου κι ένας άλλος αμερικανός με ειδίκευση στις κατασκευαστικές. Μίζες, διαφθορά κλπ κλπ κλπ, από τότε έπαιζαν όλα αυτά στο τραπέζι (όχι για να μην λένε πως εμείς κατέχουμε το ρεκόρ …) Και μετά τσουπ! κόβεται η ιστορία γιατί έτσι βόλευε το συγγραφέα και ξαναβρίσκονται όλοι οι παλιοί ‘φίλοι’ ξανά στην Κούβα… κατά σύμπτωση βέβαια… τέτοιες συμπτώσεις πια όλοι να βρεθούν στην Αβάνα την ίδια στιγμή στο ίδιο μέρος… δεν έπαιζαν κάνα τζόκερ καλύτερα…
Με λίγα λόγια, η προσωπική μου άποψη:
-        η υπόθεση ‘άστα – βράστα’… ό,τι θυμήθηκε ο συγγραφέας το ‘βαζε για να γεμίσει τις σελίδες του (μέχρι και ολόκληρη παρτίδα τάβλι μεταξύ Γερμανού και Αμερικανού στην Αβάνα της Κούβας… WTF?)
-        ιστορικό πλαίσιο, πιο ομιχλώδες από την λονδρέζικη ομίχλη (δεν υπάρχει πουθενά νορμάλ ιστορικό πλαίσιο παρά μόνο μια τοπιογραφία του Βερολίνου του Μεσοπολέμου. Είχε ένα χάρτη της εποχής ο Kerr κι άρχισε να διηγείται, έσρτιψε στην Ούντερ Ντε Λάντεν, κατέβηκε στο Σπρεε, κάθισε στο… (όχι ρε φίλε, δεν ενδιαφέρομαι να πάω διακοπές στο Βερολίνο…)
-        Τώρα πως ένας πρώην μπάτσος, αντιναζιστής κάργα, που έχει παραιτηθεί για τα πιστεύω του από το Σώμα, υπηρετεί στα SS (προσέξτε στα SS, όχι στη Wermacht – μόνο ο Kerr το ξέρει…)
-        Τα λόγια του ήρωα εναντίον του Χίτλερ, των Ναζί και του Κάστρο αργότερα, δεν είναι λόγια που τα λέει ο ήρωας τη στιγμή των γεγονότων. Για να έχεις αυτή την άποψη, πρέπει να έχεις γνώση του τι επακολούθησε αργότερα… Δεν είναι δυνατόν να μας λέει ο Γκούντερ, τη στιγμή που ο Κάστρο είναι φυλακισμένος για επαναστατική δράση, πως είναι κατά του Κάστρο γιατί δεν είναι απλώς ένας κομμουνιστής αλλά ο χαρακτήρας του δείχνει πως είναι σταλινιστής άρα αν πάρει ποτέ την εξουσία θα γίνει δικτάτορας χειρότερος από τον Μπατίστα (ρε Γκούντερ, μέντιουμ έπρεπε να γίνεις όχι μπάτσος…)
-        Έχω την εντύπωση πως ο μεταφραστής δεν πρέπει να γνωρίζει και πολλά από Βερολίνο… μετέφραζε στο Κουρφούρσντενταμ και στο Κουρφούρσντενταμ (ρε γμτ είναι η Κουρφούρσντενταμμία από τις κεντρικότερες λεωφόρους του Βερολίνου…)
-        Και εννοείται πως δεν παίζεται το υποτιθέμενο κυνικό χιούμορ του αστυνομικού – ντεντέκτιβ – σεκιουριτά – στρατιώτη SS – φυγάδα – εραστή… Χιούμορ αμοιβάδας (και πολύ λέω…) Πάρτε κι ένα δειγματάκι γραφής γιατί εδώ κυριολεκτικά το τερμάτισε ο τύπος:
«Θα μπορούσα να είχα πει σε οποιονδήποτε ενδιαφερόταν ότι, ενώ υπήρχε η γενική πεποίθηση ότι επιστήμονες των Ναζί είχαν κατασκευάσει σαπούνι από τα πτώματα δολοφονημένων Εβραίων, στην πραγματικότητα δεν είχε συμβεί κάτι τέτοιο. Η συνήθεια να αποκαλούν τους Εβραίους «σαπούνι» ήταν απλώς ένα πολύ δυσάρεστο αστείο ανάμεσα στα μέλη των Ες Ες και άλλος ένας τρόπος να αποκτηνώνουν – και μερικές φορές να απειλούν – τα πολυάριθμα θύματά τους. Από τη στιγμή που ανθρώπινες τρίχες από τους έγκλειστους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης χρησιμοποιούνταν συχνά σε βιομηχανική κλίμακα, θα ήταν πιο ακριβής χαρακτηρισμός να αποκαλούν τους Εβραίους κετσέδες – αφού τα μαλλιά τους κατέληγαν σε ρούχα, οροφές, μοκέτες αλλά και στη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία».
Εννοείται κάτω από τη βάση… 3/10 και πολύ του είναι
Υ.Γ. Readathon 2017 / Ένα βιβλίο που διαδραματίζεται σε δύο χρονικές περιόδους 10/80

ΑΝ ΟΙ ΝΕΚΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΑΣΤΑΙΝΟΝΤΑΙ
PHILIP KERR
Μετάφραση: Γιώργος Μαραγκός
Εκδόσεις Κέδρος, 2016
Σελίδες 600