Τετάρτη, 26 Ιουλίου 2017

Το μυστήριο της τράπουλας - Jostein Gaarder


Ήμουν νιο και γέρασα όταν είχα διαβάσει τον «Κόσμο της Σοφίας» του ιδίου και το είχα λατρέψει γιατί κατάλαβε το μυαλό μου σε μέγεθος μπάμιας και πέντε – δέκα φιλοσοφικά ρεύματα. Μετά από χρόνια, έπεσε στα χέρια μου το έτερον βιβλίο του Νορβηγού συγγραφέα, βιβλίο που κυκλοφόρησε πριν από το παγκόσμιο best seller της Σοφίας αλλά που ωστόσο είχε κερδίσει το βραβείο number one των κριτικών της Νορβηγίας. Έκτοτε το βιβλίο, σκονιζόταν (εντάξει καμιά φορά ξεσκονιζόταν κιόλας) στη βιβλιοθήκη, μέχρι που με ξανάπιασαν οι φιλοσοφικές αναζητήσεις μου και το έπιασα στα χέρια μου.
Πρόκειται για ένα road-trip-book με τρία ταξίδια. Το ρεαλιστικόν, το ταξίδι του μικρού Χανς – Τόμας με τον πατέρα του από την παγωμένη Νορβηγία στην Ελλάδα των φιλοσόφων για να βρούνε τη μαμά που τους εγκατέλειψε αμφότερους και δύο φανταστικά ή μήπως όχι ταξίδια άλλων δύο ηρώων σ’ένα νησί με μια πορφυρή γκαζόζα. Τραπουλόχαρτα που την κάνουν με ελαφρά πηδηματάκια από τη φαντασία των ανθρώπων και ζωντανεύουν, απίστευτοι μαθηματικοί υπολογισμοί με πασιέντσες και τον χρόνο που φεύγει ή μένει και κάποιες φιλοσοφικές πινελιές. Ιστορίες – μπάμπουσκες, που η μία ξεπηδάει από την άλλη, η μία κρύβεται στην άλλη, η μία γεννάει την άλλη… με μία λέξη εγκιβωτισμός.
Στο προσωπικόν του πράγματος τώρα, η ιδέα σαφώς ήταν πρωτότυπη, το παραμύθι καλοδουλεμένο (δεν το συζητώ καν για όλους αυτούς τους μαθηματικούς υπολογισμόύς!) αλλά εγώ τώρα κάτι έχασα… κάτι δεν κατάλαβα… ή μάλλον πολλά δεν κατάλαβα… η όλη ιστορία μου φάνηκε άκρως απλοϊκή και οι ταξιδιωτικές πινελιές ολίγον από Ιταλία ολίγον από Ελλάδα, έμοιαζαν σαν φτηνά άρθρα ταξιδιωτικού ερασιτεχνικού blog. Λίγο κρασί, λίγο θάλασσα και τ’αγόρι μου… και πολύ τζατζίκι και φέτα… και βάλε και μια χωριάτικη και μια ρετσίνα… (ωχ! Sorry αυτό είναι από άλλο blog). Εάν ήμουν Σκανδιναυή νεαρά που έψαχνα greek lover ή αμερικάνα συνταξιούχα ίσως όλες αυτές οι περιγραφές να μου φαίνονταν μαγικές αλλά ως σκορόφιδον made in Greece παίρναγαν και δεν ακουμπούσαν…
Κατά τα άλλα, πολλά απλά φιλοσοφικά τσιτάτα (σαν τον Κοέλιο ένα πράγμα) που ίσως εάν ήμουν εκεί γύρω στα 18 να τα έβρισκα άκρως ενδιαφέροντα, έλα όμως τώρα που το μόνο κοινό που έχω με την νεαρή αυτή ηλικία είναι στο τέλος το 8…
Ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε στο goodreads πόσοι Άραβες βαθμολόγησαν με άριστα το βιβλίο…
Βαθμολογία: 6/10 (τώρα εγώ κάπου το ‘χασα, ο συγγραφέας το είχε ήδη χαμένο από πριν, τι να σας πω;;;)
Υ.Γ. Μόλις είδα πως το βιβλίο είχε πάρει το βραβείο The Norwegian Critics Prize for Best Children's or Youth's Literature [1990]… Τώρα εξηγούνται όλα… Το βιβλίο μια χαρά είναι για εφηβικές ηλικίες… Τι μας το πλασάρανε εμάς ως βιβλίο ενηλίκων;;; 

Readathon 2017: Ένα βιβλίο που βρίσκεται καιρό στο ράφι σας [29/80]

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΤΡΑΠΟΥΛΑΣ
Jostein Gaarder
Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου
Εκδόσεις Λιβάνη, 1995
Σελίδες 383

Παρασκευή, 21 Ιουλίου 2017

Ο ΦΑΡΟΦΥΛΑΚΑΣ - CAMILLA LACKBERG


Aπό το Nesbo στη Lackberg… κοινώς από τα σκληρά στα μαλακά… τόσο μαλακά που δεν καταλαβαίνεις τι παίρνεις… Δεν ήξερα, δεν ρώταγα; Δηλαδή ήξερα, αλλά την έφαγα τη φόλα…
Εντάξει, δεν λέω… ωραία είναι η ζωή όταν μας έχει κάτσει ένας ήρωας και πουλάει… όμως άντε τους αναγνώστες ποιος τους χέζει, αλλά ρε Lackberg, δεν έχεις να μας πεις κάτι άλλο, εκτός από την Ερίκα που αλλάζει πάνες και τον Μπερτίλ που και αυτός αλλάζει πάνες και ταΐζει μωρά και από τα μωρά της Άννας που όλες οι συμφορές του κόσμου πέφτουν πάνω της;;;
Δυστυχώς κανένα απολύτως ενδιαφέρον δεν βρήκα στο συγκεκριμένο βιβλίο πέρα από το ρομαντικό φάρο στο εξώφυλλο και τέσσερις μετρημένες σελίδες προς το τέλος του βιβλίου. Οι ήρωες είναι οι γνωστοί, Ερίκα – Πάτρικ, Άννα – Νταν, Μπερτίλ – Ρίτα κλπ κλπ κλπ κι ένα νέο πτώμα στην ήσυχη κατά τα άλλα Φιελμπάκα, του Μάτε (ή Ματς) λογιστή του δήμου. Και φυσικά ψάχνουμε γύρω – γύρω όλοι, το δολοφόνο.
Πέρα από το γεγονός πως οι ήρωες της Λάκμπεργκ, παραμένουν στάσιμοι και απίστευτα βαρετοί για όσους έχουμε διαβάσει όλα τα προηγούμενα βιβλία, αυτό το βιβλίο είναι ένα ‘μπουρδουλούκι’ γεγονότων, προσώπων και καταστάσεων. Μικρές πολύ μικρές ενότητες, πολλά πολλά πρόσωπα κι άλλα πρόσωπα, που χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα. Άσχετες παντελώς ιστορίες μεταξύ τους, προφανώς για να μπερδέψει τον αναγνώστη ως προς το δολοφόνο, πρόσωπα και ιστορίες που αναρωτιέσαι όταν κλείνεις το βιβλίο για ποιο λόγο τα έβαλε όλα αυτά (πέρα από το προφανές για να γεμίσω σελίδες ή γιατί δεν είχα τι να πω…)
Το θέμα της κακοποίησης των γυναικών είναι κι εδώ παρόν (όχι πλέον μέσω της Άννας αλλά μέσω άλλων προσώπων) που αναρωτιέμαι αν η ιδανική σουηδική κοινωνία είναι χτισμένη πάνω σε πόνους γυναικών. Κακοποίηση, ναρκωτικά, συμμορίες μηχανόβιων, παιδικά τραύματα, μετατραυματικό στρες, οικονομικές απάτες, όλα μαζί μια ‘ρώσικη σαλάτα’… αυτά είχαμε αυτά βάλαμε…
Οι μόνες κάπως ενδιαφέρουσες σελίδες ήταν οι σελίδες του παρελθόντος (Φιελμπάκα 1875). Όμως ακόμα και σ’αυτές τις σελίδες όλο το στυλ και το μυστικό που κρυβόταν ήταν τόσο μα τόσο προβλέψιμα, τι κάνει νιάου – νιάου στα κεραμίδια…
Απ’όσο με βλέπω, θα αργήσω να ξαναδιαβάσω Λάκμπεργκ.
Βαθμολογία: ούτε τη βάση δεν πιάνει… ένα 4/10 με επιείκια…
Readathon 2017: Ένα βιβλίο μιας σειράς τεσσάρων ή περισσοτέρων βιβλίων [έλα, δεν θέλω χαζά πως δεν είναι σειρά βιβλίων…] [28/80]

Ο ΦΑΡΟΦΥΛΑΚΑΣ
Camilla Lackberg
Μετάφραση: Γρηγόρης Κονδύλης
Εκδόσεις Μεταίχμιο pocket, 2017

Σελίδες 608

Παρασκευή, 14 Ιουλίου 2017

Η δίψα - Jo Nesbo

I’m a Nesbomaniac! Κατά συνέπεια, δεν είμαι και τόσο αντικειμενικό. Λατρεύω τον cult ντετέκτιβ (δεν έχω ιδέα τι είναι ο cult ντετέκτιβ, αλλά αφού τόσοι χρησιμοποιούν τον όρο στην αστυνομική λογοτεχνία, γιατί να μην τον χρησιμοποιήσω κι εγώ;) Χάρι Χόλε.
Η επιστροφή του Χάρι δεν μπορούσε παρά να είναι δυναμική. Ο Χάρι υποτίθεται πως πλέον είναι ένας ευυπόληπτος οικογενειάρχης (οι ήδη φαν γνωρίζουμε πως παντρεύτηκε τη Ράκελ), κι ένας απλός καθηγητής στην Αστυνομική Ακαδημία του Όσλο. Όμως… αν έχεις την πετριά… ό,τι κι αν κάνεις, με την πετριά μένεις…
Εμφανίζεται έναw κατά συρροήν δολοφόνος και σκοτώνει γυναίκες… Κι όχι έτσι απλά της σκοτώνει… τους ρουφάει το αίμα… (όχι όπως μας ρουφάει εμάς το αίμα η εφορία, αλλά κανονικά) με μια σιδερομασέλα (μπρρρ…) Κι εκείνες πεθαίνουν από ακατάσχετη αιμορραγία. Κι ο Χάρι επανέρχεται στην ενεργό δράση κι ας μην θέλει (καλά τραβάτε με κι ας κλαίω…)
Και παρέα με όλους αυτούς τους φόνους, να τρέχουν και τα προσωπικά του. Η Ράκελ πέφτει σε κώμα κι ο Όλεγκ (ο γιος της Ράκελ) τα βάζει με τον Χάρι. Κι οι σκοτωμοί συνεχίζονται… και… και…
Ο ρυθμός καταιγιστικός, όπως μας έχει συνηθίσει ο Nesbo. Γνώριμα πρόσωπα από παλιά ο Τρουλς, ο Μίκαελ, η Ούλα… Νέα πρόσωπα όπως ο γιατρός Στέφενς και ο ψυχολόγος Σμιτ… Κι ο Νέσμπο συνεχώς προσθέτει πρόσωπα κι άλλα πρόσωπα που ώρες – ώρες χάνεις το λογαριασμό κι ενώ σε κάποιον άλλο συγγραφέα μπορεί να έλεγες ‘κούλαρε λιγάκι’, εδώ ok, it’s just Nesbo.
Αυτό που μου αρέσει στο Nesbo πέρα από την γρήγορη και ενίοτε χαοτική πλοκή (κάπως έτσι φαντάζομαι πρέπει να είναι και το μυαλό του εν λόγω συγγραφέα), είναι η κριτική που κάνει στη νορβηγική κοινωνία, μια κριτική ανεπαίσθητη αλλά καίρια που την βλέπει όποιος θέλει να την δει: μιλάει για τη νεολαία, για τα ΜΜΕ, για τις εξωσυζυγικές σχέσεις, για το εκπαιδευτικό της σύστημα, για τη διαφθορά…
Να προσθέσω πως είναι ένα βιβλίο γεμάτο μουσική… Πολύ συχνά αναφέρονται κομμάτια και συγκροτήματα, μουσική όμως άγρια, πανκ, χαρντ ροκ και ολίγον τζαζ, ωμή όπως ωμές είναι και οι περιγραφές του βιβλίου. Αποτελούν την τέλεια μουσική υπόκρουση καθώς το διαβάζετε, αλλά δεν εγγυώμαι για την ψυχολογική σας ισορροπία μετά (εγώ πάντως αισθανόμουν πως έμπαινε ο βαμπιριστής μες στη φωλιά μου και ρούφαγε το αίμα μου και ζάρωνε το πουκάμισο μου κι adios σκορόφιδο για πάντα…) Να, οι παλμοί, να οι λιποθυμίες, να οι panic attacks, να οι αϋπνίες, να όλα…
Και φτάνοντας στο τέλος… τελικά συγγραφέας και αναγνώστης, δεν μπορούν να κρύψουν την ηλικία τους… Ο Νέσμπο αναφέρει νοσταλγικά το βιβλίο «το ζεν και η τέχνη της συντήρησης της μοτοσυκλέτας» του Ρόμπερτ Πίρσιγκ, ένα από τα ευαγγέλια της μπίτνικ γενιάς μας… ή μήπως η γενιά μας δεν ήταν τελικά μπίτνικ;;;

Βαθμολογία: 10/10 (γιατί νιώθω αδελφή ψυχή με τον Χάρι Χόλε και θα ήθελα πολύ να πίναμε και ένα και δύο και τρία και τέσσερα Jim Beam στο νεοαποκτηθέν μπαρ του και να γίνουμε λιώμα – άντε καλά μετά θα μου έκανε κι έναν τούρκικο καφέ για να στανιάρω…)

Readathon 2017: Ένα βιβλίο που σας έχουν κάνει δώρο [27/80]

Η ΔΙΨΑ

Jo Nesbo
Μετάφραση: Κρυστάλλη Γλυναδιάκη
Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2017
Σελίδες 664

Δευτέρα, 10 Ιουλίου 2017

Μαύρο φυλαχτό - Βαγγέλης Μπέκας


Με τα σεγκούνια και με τις φουστανέλες, δεν το ‘χω. Εγώ είμαι φίδι εξευρωπαϊσμένον, φίδι του άστεως και ουχί του λόγγου. Αλλά έλα που άστραψε και βρόντηξε μέσα μου, καθόσον φαίνεται, το αίμα των προγόνων μου κι αυτό το βιβλίο μου έκανε ‘κλικ’… Θες η λέξη μαύρο στον τίτλο του, θες η βεντέτα, θες που μύρισα αίμα κι αναστατώθηκε το μοβόρο ερπετό μέσα μου; Δεν ξέρω… πάντως ήθελα να το καταβροχθίσω. Και το καταβρόχθισα.
Κεντρικός ήρωας ο Μάρκος. Σουλιώτης. Αλλά Σουλιώτης κάλπικος κατά τους συντοπίτες του και κατά την οικογένειά του. Γιατί είναι κιοτής. Φοβάται το αίμα και τα γιουρούσια. Αντί να ονειρεύεται αποκεφαλισμένους Τούρκους, ονειρεύεται την κορφιάτισα αρχοντοπούλα, την Ελένη. Τον στέλνει ο Φώτος Τζαβέλας να κατασκοπεύσει τη μια τους Φραντσέζους, την άλλη τους Ρούσους που πηγαινοέρχονται στο νησί κι αυτός ορέγεται την κόρη μα κρυφοκοιτάει και τη μάνα που μπανιαρίζεται γυμνή στην κάμαρή της.
Όμως οι εποχές είναι δύσκολες κι ο Αλή Πασάς θέλει το Σούλι. Και οι Σουλιώτες μπορεί να είναι γενναίοι και τρανοί αλλά είναι κι Έλληνες. Και μαλώνουν αναμεταξύ τους για την αρχηγία και για άλλα δικά τους. Κι η φάρα του Μπότσαρη αφήνει το Σούλι και φεύγει. Και μέσα σ’όλο αυτό τον χαλασμό, πόλεμοι, πολιορκίες, πείνες και όλα τα δεινά και μια βεντέτα. Γιατί η Δέσπω, η αδελφή του Μάρκου, βρέθηκε σκοτωμένη. Και στο Σούλι, ο νόμος είναι απαράβατος. Το αίμα μιας γυναίκας ξεπλένεται με το αίμα τεσσάρων αντρών (και δεν πάνε νάναι κι οπλαρχηγοί…)
Ο Μπέκας περιγράφει την ιστορία του Σουλίου κατά την προεπαναστατική περίοδο. Το όραμα του Ρήγα, ο Περραιβός, ο Αλή Πασάς. Οι Τζαβελαίοι και οι Μποτσαραίοι. Το Κούγκι. (όχι αυτό το ψευτο-Κούγκι του Καμμένου… το αληθινό Κούγκι του μοναχού Σαμουήλ…) Έχει ανακατέψει τόσο καλά τα υλικά της ιστορίας και της μυθιστορίας που χάνεις τι είναι αλήθεια και τι είναι ψέμα. Κι είναι όλα καλά συνταιριασμένα.
Η γλώσσα του συγγραφέα ενίοτε λυρική ενίοτε ωμή και το ιδίωμα της περιοχής να βγαίνει τόσο αβίαστα τόσο φυσικά που καταλαβαίνεις πως ο άνθρωπος το κατέχει, είναι κτήμα του και δεν το ‘βαλε για να το βάλει γιατί έτσι προστάζει η μόδα της εποχής. Μπαίνουν οι λέξεις στη σωστή σειρά κι ακούς στα αυτιά σου την ντοπιολαλιά και νομίζεις πως είσαι και συ στο Σούλι και πολεμάς. Καλά, εντάξει τόσο γενναίο δεν θα μουνα, αλλά κάτω από καμιά μαύρη πέτρα, μπορεί και να μ’έβρισκες…
Ξεχώρισα δυο σκηνές… Πολύ δυνατές… σκηνές από κείνες που όταν τα χρόνια περάσουν, μπορεί να διαβάζονται και ως απόσπασμα σε κάποιο σχολικό βιβλίο (βέβαια τότε οι μαθητές θα βρίζουν το συγγραφέα για τον οίστρο που είχε αλλά το απόσπασμα θα έχει μείνει στην αθανασία…)
Η μία σκηνή είναι η σκηνή της μάχης σώμα με σώμα… το σπαθί να σκίζει τα σωθικά, η μυρωδιά του αίματος να πλημμυρίζει το χαρτί, οι κραυγές να τρυπούν τ’αυτιά σου. Συνειρμικά μου ήρθε μια ανάλογα δυνατή σκηνή που είχα διαβάσει χρόνια πριν στο «Νάνο» του νομπελίστα Περ Λάγκερβιστ που ο πρωταγωνιστής βαφτίζεται με τον ίδιο τρόπο στον αχό του πολέμου, στην έξαψη της μάχης, εκεί που ο σκοτωμός του άλλου γίνεται η πρέζα σου.
Κι αργότερα μια σκηνή βαθιά συγκινητική. Η σκηνή με την αλεπού. Ο ήρωας πεθαίνει της πείνας κι όμως αφήνει την αλεπού να ζήσει γιατί έχει ζευγάρι. Πολύ δυνατή σκηνή. Μέχρι κι η δική μου σκληρή καρδιά λύγισε και λέω να πάω να βρω κάνα ταίρι μπας και τη γλιτώσω κι εγώ όταν θα πέσουν να με φάνε.
Πάρτε κι ένα μίνι απόσπασμα δώρο από μένα. Το φιλοσοφικό ερώτημα της ημέρας!
«Τι κατάρα και τούτη να πολεμάς μια ολάκερη ζωή για τη λευτεριά σου. Πόσο ν’αντέξει ο άνθρωπος να μη γίνει δούλος;»
Λοιπόν, το βιβλίο αξίζει δεκαράκι κι επειδή μάλλον μ’έπιασαν κι οι ζέστες κι από την πολλή ζάλη δεν ξέρω τι λέω και τι γράφω, ‘μπράβο’ στο συγγραφέα για την έρευνα, για τη γραφή, για το θέμα, για το βιβλίο.
Παρατήρηση τελευταίας στιγμής: το βιβλίο είναι γραμμένο στο πρώτο πρόσωπο. Μιλάει δηλαδή συνεχώς ο Μάρκος, ο ήρωας. Κι ενώ αυτό δίνει ζωντάνια στο κείμενο και μπαίνεις κι εύκολα στην ψυχοσύνθεσή του, κάποιες στιγμές ολίγον κουράζει…

Readathon 2017: Ένα βιβλίο που διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια κάποιου πολέμου (η πολιορκία του Σουλίου από τον Αλή Πασά… πόλεμος διαολεμένος και ξεχασμένος…) [26/80]

ΜΑΥΡΟ ΦΥΛΑΧΤΟ
Βαγγέλης Μπέκας
Εκδόσεις Ψυχογιός, 2015
Σελίδες 448

Τετάρτη, 5 Ιουλίου 2017

Ο προφήτης - Χαλίλ Γκιμπράν

Δεν είναι βόας, δεν είναι κροταλίας, δεν είναι μυθιστόρημα, δεν είναι νουβέλα, δεν είναι ποίηση, είναι το απόσταγμα σοφίας του Λιβανέζου ποιητή Χαλίλ Γκιμπράν.
Μικρό και καλαίσθητο, ενίοτε τρυφερό ωσάν την καρδιά ενός μαρουλιού, ο Γκιμπράν χωρίζει το έργο του σε μίνι κεφάλαια με τίτλους που παραπέμπουν σε όλες αυτές τις φιλοσοφικές αναζητήσεις που έχουν οι άνθρωποι (καλά όχι όλοι οι άνθρωποι, μην τα ισοπεδώνουμε κι όλα) κατά της διάρκεια της ζωής τους, για τον έρωτα, τον πόλεμο, την αγάπη, τη θρησκεία, το θάνατο κλπ κλπ.
Το βιβλίο εκδόθηκε για πρώτη φορά το κοντινό 1923 και στη συνέχεια, ο ποιητής φύλαξε για 4 χρόνια το χειρόγραφο μέχρι να ωριμάσει σαν ένα καλό chardonnay. Αλλεπάλληλες εκδόσεις, αλλεπάλληλες μεταφράσεις και να που το βιβλίο τριγυρίζει στη φωλιά μου, από δωμάτιο σε δωμάτιο, από τραπεζάκι σε τραπεζάκι, από καλάθι σε καλάθι κι από ράφι σε ράφι.
Εννοείται πως δεν μπόρεσα να το διαβάσω μονορούφι… Γουλιά – γουλιά… Κεφάλαιο – κεφάλαιο γιατί η πολλή σοφία έπεφτε βαριά στο κεφάλι μου και το μυαλό μου γινόταν χυλός. Τι να πω τώρα; Εάν μου άρεσε; Ναι μου άρεσε… και θα συνεχίζει να τριγυρνάει από ράφι σε ράφι κι από τραπέζι σε τραπέζι για να παίρνω τζούρες σοφίας όταν θέλω να αισθανθώ σκορόφιδον φιλοσοφικόν και φιλοσοφημένον…
Βαθμολογία: 10/10 (γιατί καταλαβαίνεις πως είναι ένα βιβλίο που σε ξεπερνά ακόμα κι αν δεν το καταλαβαίνεις)
Readathon 2017: Ένα non-fiction βιβλίο [εκτός από βιογραφία/απομνημονεύματα] [25/80]

Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ
Χαλίλ Γκιμπράν
Μετάφραση: Γιώργος Λαμπράκος
Εκδόσεις Πατάκη, 2013
Σελίδες 141