Παρασκευή, 22 Απριλίου 2016

Το χνάρι που δεν έσβησε- Νοέλ Μπάξερ

Κατά σύμπτωση, διαβολική ή μη μόνο ο Θεός το ξέρει, έχω διαβάσει όλα τα βιβλία της Μπάξερ. Πράγμα που σπανίως μου συμβαίνει σε συγγραφέα γιατί είμαι φίδι πολυποικιλιακόν και θέλω να τους διαβάσω όλους έστω κι από λίγο. Ομολογώ όμως πως ήταν σύμπτωσις. Έτσι, το Σύμπαν συνωμότησε και βρέθηκε το τελευταίο βιβλίο της συγγραφέως και άρτι εκδοθέν από άλλον εκδοτικό οίκο (γιατί η Μπάξερ μετακόμισε επειδή χώρισε εκδοτικώς) στα χέρια μου.
Ευκαιρία λέω για ένα ελληνικούλι, κι ο Θεός βοηθός! Γιατί όταν διαβάζεις σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία είναι σαν το λόττο ένα πράμα. Δεν ξέρεις ποτέ αν σου κάτσει. Και μαντέψτε… Ταραράμ!
Ναι μου έκατσε…
«Το χνάρι που δεν έσβησε» είναι ένα μυθιστόρημα ονειρικόν, πολυπρόσωπον και ταξιδιάρικον. Η ιστορία ξεκινάει με ένα λευκό κουνέλι που παίρνει ξαφνικά τη θέση ενός βρέφους, τρεις Λένες και μια Καλογριά που κυκλοφορεί αγκαλιά μ’ένα κορίτσι σ’ένα στρογγυλό βουνό δίχως όνομα. Και χρόνια αργότερα συναντούμε ένα άλλο κορίτσι, τη Λεώνη, ορφανεμένο από μάνα και μ’έναν πατέρα γεμάτο ενοχές για το παρελθόν του. Υπατία και Σίλας. Λεώνη και Σπάρτακος. Μαργαρίτα και Άγης. Τρία ζευγάρια. Το ένα συνέχεια του άλλου. Σε πόλεις και χωριά που ποτέ δεν κατανομάζονται και ως φόντο η ελληνική ιστορία από το Μεταξά μέχρι τη Χούντα και το ΠΑΣΟΚ της δεκαετίας του ογδόντα.
Εντάξει δεν καταλάβατε και πολλά αλλά εάν διαβάσετε το βιβλίο είμαι σίγουρο πως θα καταλάβετε. Η συγγραφέας πλέκει σταυροβελονιά παραμύθι και ιστορία. Συμβολισμοί εδώ, συμβολισμοί εκεί, συμβολισμοί και παραπέρα… Οι τρεις Λένες ως τρεις Μοίρες, ο χορός της Λεώνης ως χορός της Σαλώμης, το κεφάλι του Σπάρτακου στο δίσκο ως άλλου Ιωάννη Πρόδρομου…
Το όλο εγχείρημα εκτός από μυθιστόρημα διαβάζεται και ως παραμύθι. Ως παραμύθι από εκείνα τα παλιά, που έγραφαν ο Άντερσεν και οι αδελφοί Γκριμ, που δεν απευθύνονταν σε μικρά παιδιά αλλά σε ενήλικες. Ένα παραμύθι όχι μόνο με ονειρικές σκηνές αλλά και με σκηνές άγριες και σκληρές, όπου το end δεν είναι πάντα happy… Και το βασικό θέμα της απώλειας και πως κατατρέχει τους ήρωες, πανταχού παρόν και τα πάντα πληρόν σε όλο το βιβλίο…
Κι επειδή είμαι φίδι στραβόν κι ανάποδον, να μην ρίξω και μια στάλα δηλητήριο;
Ενώ όλοι οι χαρακτήρες του βιβλίου είναι σωστά δομημένοι, ψυχολογημένοι, αιτιολογημένοι, ο χαρακτήρας της Λεώνης είναι αλλού γι’αλλού. Σίγουρα δικαιολογούνται οι ονειροφαντασίες της αλλά δεν μπόρεσα να καταλάβω γιατί αυτή η κοπέλα που έκανε ό,τι ήθελε την σκληρή κι απαίσια Υπατία, δεν υπερασπίστηκε τον Μίμη. Κι όταν ο κακομοίρης μας χαιρέτησε για τόπους χλοερούς, τόπους αναπαύσεως και αναψύξεως, γιατί έσβησε το χνάρι του από τη μνήμη του παιδιού της;;;
Προς το τέλος, το βιβλίο έκανε κοιλίτσα… (εντάξει όχι και μπυροκοιλιά…) Θα μπορούσαν καμιά εβδομηνταριά σελίδες να συμπτυχθούν για να μη χαθεί το όλο ονειρικόν...
Τι να βάλω;;; τι να βάλω;;; Ξεκινάει και η Μεγάλη Βδομάδα σε λίγο… (άσχετο αλλά πρέπει να τα έχω καλά με τη συνείδησή μου…)
8,5/10 (όνειρο είναι μην με ξυπνάτε…)

ΤΟ ΧΝΑΡΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΣΒΗΣΕ
Νοέλ Μπάξερ
Εκδόσεις Διόπτρα, 2016
Σελίδες 656

Τετάρτη, 20 Απριλίου 2016

Πλάσματα μιας μέρας - Irvin Yalom


Ως μοναχικό, φοβικό, αγχωτικό, καταθλιπτικό, ψυχαναγκαστικό, διπολικό και ό,τι έχει σχέση σε …ικό σκορόφιδο, είναι φυσικό ο Γιάλομ να είναι ένας από τους αγαπημένους μου συγγραφείς. Κάθε του βιβλίο, για μένα, είναι ένα ταξίδι στον απύθμενο βάθος του εαυτού μου… μιλάμε για τέτοιο βάθος απύθμενο που πεντακόσια χρόνια ψυχανάλυση, ψυχοθεραπεία (δεν πάει να είναι αναλυτική, συστημική, υπαρξιακή, gestalt κ.ο.κ.), άκρη δεν θα βρούμε (δηλαδή δεν πιάνουμε πάτο, όλο θα πέφτουμε).
Αν και με πατημένα πλέον τα 84 του χρόνια, ο Γιάλομ διατηρεί το πνεύμα ακέραιο κι έχει αυτό το χάρισμα να συνδυάζει ιστορίες ψυχοθεραπείας με ένα λόγο άμεσο, ολίγον λογοτεχνικό και καθόλου δυσνόητα επιστημονικό.
Τα «Πλάσματα μιας μέρας» λοιπόν είναι δέκα (10) διηγήματα, δέκα μικρές καθημερινές ιστορίες, όπου δέκα διαφορετικοί άνθρωποι παλεύουν με τους προσωπικούς τους δαίμονες: μια γυναίκα στο τέλος της ζωής της από προχωρημένο καρκίνο, ένας άντρας που δεν ξέρει ποια γυναίκα να διαλέξει, ένας θάνατος που γιορτάζεται σαν γέννηση (?), σαν γάμος (?), σαν εγκαίνια (?)… σίγουρα πάντως σαν δεξίωση… και μέσα από τα μπουρδουκλωμένα συναισθήματα αυτών των ανθρώπων, τροφή για σκέψη… για σκέψη στα δικά μας προβλήματα… και στα δικά μας μπουρδουκλώματα φυσικά...
… σε όσους βέβαια από εμάς έχει μείνει έστω κι ελάχιστο μυαλό για να έχουμε σκέψη… (εγώ ως γνωστό σκορόφιδο, τρέφομαι με το ίδιο το μυαλό μου)…
Κλείνοντας το βιβλίο του Γιάλομ, όπως κάθε βιβλίο του βέβαια, σκέψεις στοιχειώνουν το ταπεινό μυαλό μου για αρκετές βδομάδες… από αυτό το βιβλίο, αυτό που μου έμεινε σίγουρα είναι τα «τσιτάτα» του Μάρκου Αυρήλιου (για όσους δεν γνωρίζετε πέρα από Ρωμαίος αυτοκράτορας ήταν και φιλόσοφος του ‘εαυτού του’, αφού δεν τα έγραφε για το ευρύ κοινό).
«Συχνά με παραξένεψε, πως γίνεται, ενώ ο καθένας αγαπάει τον εαυτό του πάνω απ’όλα, η γνώμη του για τον εαυτό του να μετράει λιγότερο απ’ότι η γνώμη των άλλων» ή
«Την ακαριαία ετούτη στιγμή του χρόνου πέρνα την όπως το θέλει η φύση και φτάσε στο τέλος του ταξιδιού ικανοποιημένος – σαν μια ελιά που ωρίμασε και θα πέσει, ευλογώντας το χώμα που θα την κρατήσει και ευχαριστώντας το δέντρο που τη γέννησε».
Άρα μετά απ΄όλα αυτά, κάποια στιγμή ίσως πρέπει να ανακαλύψω και τον κύριο Μάρκο Αυρήλιο.
Ξέρω δεν σας άνοιξα και πολύ τα μάτια… αλλά αν θέλετε να ανοίξετε τα μάτια της ψυχής σας, ρίξτε μια ματιά σε τούτο το βιβλιαράκι…
Κι αν πρέπει να βάλω ένα βαθμό
10/10 (Οκ, μπορεί να μην είναι το καλύτερο βιβλίο του. Οκ, μπορεί να μην είναι αντικειμενικός βαθμός. Λατρεύω Γιάλομ, blog του σκορόφιδου είναι αυτό, ό,τι θέλω βάζω…)
Φιλάκια στα μουστάκια!
 ΠΛΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΜΕΡΑΣ
Irvin Yalom
Μετάφραση: Ευαγγελία Ανδριτσάνου
Άγρα, 2015
Σελίδες 256


Τετάρτη, 13 Απριλίου 2016

Οικογενειακά μυστικά - Camilla Lackeberg


Είχα καιρό να διαβάσω Lackberg, τόσον καιρό που η μνήμη της χάνεται στο χρόνο… είναι το τρίτο της βιβλίο που διαβάζω και για καλή μου τύχη είναι και το τρίτο της σειράς με πρωταγωνιστές την Ερίκα και τον Πάτρικ… Έχω την 'πετριά' να τα διαβάζω με τη σειρά αφού η Lackberg δεν γράφει αμιγώς αστυνομικό… βάζει μέσα διάφορα στοιχεία της σουηδικής κοινωνίας, ανακατεύει και όλα τα σκαμπανεβάσματα της σχέσης του ζευγαριού, ε! δεν μου πάει να διαβάζω ένα βιβλίο που η ηρωίδα περνάει επιλόχειο κατάθλιψη και στο επόμενο να την βλέπω να ψάχνει σέξι εσώρουχα για το πρώτο της ραντεβού με τον Πάτρικ… προτιμώ τη λογική σειρά, κι ας είμαι όφις παράλογος…
Το βιβλίο ξεκινάει με το πτώμα ενός μικρού κοριτσιού το οποίον βρίσκει ένας ψαράς αστακών… (ναι αστακών, καλά διαβάσατε) κι ενώ όλοι στην αρχή πιστεύουν το προφανές πως το κορίτσι πνίγηκε, ο ιατροδικαστής ανακαλύπτει στάχτη και γλυκό νερό στα πνευμόνια της… Πόρισμα: δολοφονία… Κι αρχίζει το πανηγύρι της εξεύρεσης του δολοφόνου… Οι ύποπτοι αρκετοί, πολλά μυστικά, πόρτες που κλείνουν και στόματα που δεν ανοίγουν, ψεύτικες αλληλοκατηγορίες… Όλοι ένοχοι κι όλοι αθώοι, όπως συμβαίνει και στις ‘καλύτερες οικογένειες’ καθώς και στις ‘ηθικές μικρές κοινωνίες’, όπως αυτές της Φιελμπάκα…
Δεν θα σταθώ στο αστυνομικό μέρος του βιβλίου γιατί η Λάκμπεργκ σε γενικές γραμμές καλά το χειρίζεται το light (αν και είναι light αστυνομικόν κι εμένα τα light αναψυκτικά, τυριά και ζαμπόν δεν μου πολυαρέσουν – προτιμώ τη βαρβατίλα), αλλά στο κοινωνικό – αισθηματικόν κουτσομπολιό (άντε οι μη μου άπτου, πείτε το και κοινωνική κριτική)… Πιο πολύ σαν η κουτσομπόλα της γειτονιάς αισθάνθηκα που κοιτάζει μέσα από την κλειδαρότρυπα... κι όχι μία κλειδαρότρυπα... κλειδαρότρυπες να φαν' κι οι κότες...
Η συγγραφέας σφάζει με το βαμβάκι (το μαχαίρι στο κόκκαλο δεν τόλμησε να το βάλει) τα κακώς κείμενα της καλοκουρδισμένης σουηδικής κοινωνίας: ενδοοικογενειακή βία, παιδεραστία, φανατική θρησκοληψία, προκατάληψη στη διαφορετικότητα… Και χώνει και ολίγον ΔΕΠ και ΔΕΠ-Υ και σύνδρομο Άσπεργκερ (οι νέοι εκπαιδευτικοί πρέπει να έχουν πάρει μια μυρωδιά απ’όλα τούτα…)
Υπάρχει και μια ιστορία στο παρελθόν, με βασική ηρωίδα την Άγκνες, που όπως καταλαβαίνετε έχει άμεση ή έμμεση σχέση με το έγκλημα της σημερινής εποχής, όπου όμως στην αρχή όσο κι αν προσπαθείς να βρεις τη σχέση, δεν μπορείς να την καταλάβεις. Προς το τέλος, έρχεται το ‘κερασάκι στην τούρτα’ και το αντιλαμβάνεσαι αλλά για μένα η ξαφνική δίχως λόγο εμφάνιση αυτού του ‘κερασακίου’ ήταν μία πολύ εύκολη λύση για τη συγγραφέα που δεν τη ζόρισε καθόλου… Το σωστό αστυνομικόν πουλάκι μου, πρέπει εξ αρχής να σου δίνει ενδείξεις κι εσύ να βάζεις το μυαλουδάκι σου (όσοι έχουν τέλος πάντων) να δουλέψει... κι όχι τσουπ! Μπες κι εσύ βρε υποψήφιε δολοφόνε στο κάδρο...
Σε κάποια σημεία, γέμισαν στάχτη το στόμα, τα ρουθούνια και τα μάτια μου… Ευτυχώς, η γλώσσα μου είναι διχαλωτή και δεν την κατάπια…
Τέλος, η Λάκμπεργκ έχει μπει πλέον για τα καλά στο εμπορικό παιχνίδι (ποια λογοτεχνία και ποια εσωτερική ανάγκη έκφρασης;;;) και το τέλος του βιβλίου είναι η αρχή του επόμενου… Κι όμως, θα πέσω ευχαρίστως στην παγίδα και θα το διαβάσω …
6/10
Υ.Γ. Με ενόχλησε που σ’αυτό το βιβλίο η Ερίκα ήταν τόσο κολλημένη με το βύζαγμα του μωρού και το άλλαγμα της πάνας και δεν βοήθησε καθόλου στην ανακάλυψη του μυστηρίου… μα να μην ρίξει ούτε μια ιδέα... τσ... τσ... τσ...τσ...

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΑ ΜΥΣΤΙΚΑ
Camilla Lackberg
Μετάφραση: Γρηγόρης Κονδύλη
Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2012
Σελίδες 632



Τρίτη, 5 Απριλίου 2016

Το κουκλόσπιτο - Jessie Burton

ΤΟ ΚΟΥΚΛΟΣΠΙΤΟ – JESSIE BURTON
Σκοτεινό, πνιγηρό, ασφυκτικό αλλά απολαυστικό… Μέσα σε τρεις, άντε τέσσερις λέξεις τα είπα όλα…
Το εξώφυλλο και ο τίτλος του βιβλίου με τράβηξαν από την πρώτη στιγμή… όπως τα έντομα έλκονται από το φως, το σκορόφιδο έλκεται από ένα σετάκι εξωφύλλου – τίτλου. Δεν ξέρω ακριβώς τι περίμενα να διαβάσω, πάντως σίγουρα κάτι σκοτεινό, κάτι που θα τσιρτσίριαζε το δέρμα μου, κάτι θριλερίστικο με κούκλες και τα τοιαύτα…
Η ιστορία εξελίσσεται στην Ολλανδία του 1686. Η Ολλανδία, τω καιρώ εκείνω, δεν είχε γίνει ακόμα γνωστή δια τους free μπάφους της και για τα κορίτσια της red light district. Ωστόσο, λογιζόταν μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη, με ανοιχτά μυαλά. Βέβαια τα ανοιχτά μυαλά, δεν ήσαν τελικά και τόσα ανοιχτά γιατί μάλλον κρατούσαν ομπρέλα, καθώς προκαταλήψεις, αυστηρές αρχές και άρνηση της διαφορετικότητας, καλά κρατούσαν.
Η νεαρή Νέλλα (από το Πετρονέλλα) παντρεύεται τον πολύ μεγαλύτερο της πλούσιο έμπορο εκ του Αμστελόδαμου (Άμστερνταμ ελληνιστί) Γιοχάννες. Μετακομίζει στο νέο της σπίτι όπου με φρίκη θα ανακαλύψει πως δεν θα είναι ‘δούλα και κυρά’ όπως υπολόγιζε γιατί ‘κυρά’ παραμένει η ‘ξινή’ κουνιάδα της, η Μάριν, και ‘δούλα’, η Κορνήλια. Ο σύζυγος προτιμά τα εμπορεύματα του από τη νεανική της σάρκα, η πρώτη νύχτα του γάμου δεν έρχεται ποτέ και η Νέλλα πρέπει κάπως να περάσει την ώρα της. Ένα παράξενο γαμήλιο δώρο του συζύγου, ένα μεγάλο κουκλόσπιτο, πιστή αντιγραφή του κανονικού της σπιτιού, θα την τραβήξει από την ανία. Όμως, τελικά τούτο το κουκλόσπιτο, δεν είναι ένα απλό κουκλόσπιτο. Γιατί ό,τι συμβαίνει στο κουκλόσπιτο μοιάζει να συμβαίνει και στο σπίτι της ή μήπως το αντίθετο;
Το βιβλίο είναι γραμμένο στον ιστορικό ενεστώτα (τι κατάλοιπα έχει αφήσει αυτό το σχολείο επάνω μου), γεγονός που είναι αλήθεια πως με ξένισε ολίγον. Σε πολλά σημεία  είναι αργό και η υπόθεση δεν προχωρά. Όμως η συγγραφέας, είναι και πρωτοεμφανιζόμενη η κυρία, αναπαριστά υπέροχα το Άμστερνταμ εκείνης της εποχής, τους κατοίκους του, την ατμόσφαιρα που επικρατούσε: εμπορικές αποθήκες, φωνές, υγρασία, νερά που φουσκώνουν και απειλούν μια ολόκληρη χώρα, ζάχαρη (πολλή ζάχαρη...) καλβινιστικές θεωρίες. Και μέσα στο μικρόκοσμο της πόλης, ένας άλλος ακόμα πιο πνιγηρός μικρόκοσμος, το σπίτι των Μπραντ, όπου συγκατοικούν πέντε άτομα, δυο σκυλιά κι ένα κουκλόσπιτο και συνδέονται μεταξύ τους με στενά δεσμά αίματος και ανίερων μυστικών. Όλοι επιζητούν την ελευθερία τους και όλοι την αρνούνται. Η ελευθερία του ενός, η φυλακή του άλλου.
Κι εκεί που το βιβλίο κυλά αργά, ένα μπαράζ αποκαλύψεων κάνει την ανατροπή. Κι εντάξει την πρώτη μπορεί να την οσφρίστηκα στον αέρα από την πρώτη στιγμή (τι στο καλό σκορόφιδο είμαι), όμως η δεύτερη πραγματικά με άφησε άφωνο και σύξυλο. Όλα αλλάζουν, τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται, ο καθένας θα πληρώσει το τίμημα των παθών και των λαθών του.
Κάπου είδα πως ορισμένοι βρήκαν το τέλος λειψό, πως έμειναν ανικανοποίητοι ή πως δεν κατάλαβαν τι ήθελε να πει ο ποιητής. Προσωπικά θεώρησα πως το τέλος ήταν αυτό που του άρμοζε. Γρήγορο, στακάτο, με δεύτερη επίπεδο ανάγνωσης… Το πεπρωμένο μας, το δημιουργούμε εμείς… Thats the point του βιβλίου…
Σκηνή που με συγκλόνισε: (είναι ολίγον spoilerάκι), η σκηνή της γέννας. Δυνατή, άγρια, ζωώδης.
Και το κράξιμό μου… Θεωρώ τις εκδόσεις ‘Πατάκη’ από τις σοβαρές εκδόσεις στο ελληνικό τοπίο. Ωστόσο βρήκα πολλά λάθη επιμέλειας (κυρίως ορθογραφικά…) γεγονός που με χάλασε. Έψαξα να βρω το όνομα του επιμελητή, όμως ο επιμελητής ως άλλος ‘Φαντομάς’, είναι εξαφανισμένος δια παντός από τους συντελεστές του βιβλίου. Κρίμα!
Παρ΄όλα αυτά, είναι βιβλίον άξιο να διαβαστεί…
Από μένα με αγάπη (λέμε τώρα…) ένα 8/10.
 
ΤΟ ΚΟΥΚΛΟΣΠΙΤΟ
JESSIE BURTON
Μετάφραση: Μυρτώ Καλοφωλιά
Εκδόσεις Πατάκη, 2015
Σελίδες 564