Τρίτη, 31 Μαΐου 2016

Το μονοπάτι για τα βάθη του βορρά - Ρίτσαρντ Φλάναγκαν



Έχω χάσει τον μπούσουλα μ’αυτό το βιβλίο. Έχω χάσει τα λόγια μου, έχω δαγκώσει τη γλώσσα μου, έχω ζαρώσει στη γωνιά μου και λέω «μάγκα μου, να ένα βιβλίο που θα στοιχειώνει τα όνειρά σου για μια ζωή».
ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟ! Ναι είχε καιρό να με συγκλονίσει έτσι βιβλίο σύγχρονης λογοτεχνίας κι έχω χάσει τα λόγια μου γιατί ό,τι κι αν πω θα είναι λίγο. Σε κάτι τέτοιες φάσεις, πιστεύω πως καμιά φορά έχουν δίκιο και οι δόλιοι κριτικοί και οι επιτροπές των βραβείων. Βραβευμένο με το Booker του 2014, απορώ ειλικρινά γιατί δεν έκανε πάταγο στα ελληνικά εκδοτικά δεδομένα. Τώρα θα μου πεις τι περιμένεις από ένα λαό που για έχει για Υπουργό Παιδείας άνθρωπο δίχως πτυχίο. Τόσα κυκλοφορούσαν στην πιάτσα, χάθηκε να πληρώσει το κατιτίς του να το κορνιζάρει πάνω από το γραφείο του;
Ο συγγραφεύς είναι Αυστραλός και στο βιβλίο του ξεδιπλώνει μια πτυχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου που σ’εμάς τους Έλληνες δεν είναι ιδιαίτερα γνωστή, μια κι εμείς εκείνη την εποχή πολεμούσαμε με Ιταλογερμανούς και ουχί με Γιαπωνέζους. Του ήρθε λοιπόν του αυτοκράτορα να φτιάξει μια σιδηροδρομική γραμμή που θα περνούσε μέσα από τη ζούγκλα σε χρόνο ρεκόρ για να κερδίσει η Ιαπωνία τον πόλεμο. Δεν χρειάστηκε να σκεφτεί εργατικές νομοθεσίες, ΙΚΑ σύκα και τα λοιπά… Βρήκε άφθονο εργατικό δυναμικό από τους Αιχμαλώτους Πολέμου, οι οποίοι δεν θεωρούνταν άνθρωποι, αφού δεν είχαν αυτοκτονήσει για λόγους τιμής.
Βασικός ήρωας ο χειρουργός και συνταγματάρχης Ντορίγκο Έβανς που βρίσκεται στη δημιουργία της Γραμμής (που γίνεται χειρότερη κι από το γιοφύρι της Άρτας). Σκληρές κι απάνθρωπες σκηνές, εικόνες τόσο ζωντανές, απίστευτα κινηματογραφικές… Και μέσα στη φρίκη του πολέμου, μικρές ανθρώπινες στιγμές: η μπάλα ρυζιού που μοιράζεται, το σιωπητήριο από τη χαλασμένη σάλπιγγα… Και μόνο ο έρωτας, ή η ανάμνηση του έρωτα για να κρατήσει τον Ντορίγκο στη ζωή.
Και μέσα σ’αυτό το τόσο σκληρό βιβλίο, μέσα σ’αυτές τις απίστευτες σκηνές φρίκης, η λογοτεχνία συντροφεύει τους ήρωες, ηρεμεί για λίγο τα πάθη τους: Όμηρος, Σαίξπηρ και πολλοί άγγλοι βικτωριανοί συγγραφείς που δεν τους γνωρίζει η αφεντιά μου… και φυσικά χαϊκού ή χαϊμπού, τα μικρά γιαπωνέζικα ποιήματα…
Ένα βιβλίο που ο χωροχρόνος χάνεται… δεν υπάρχει γραμμική ροή στα γεγονότα… δεν υπάρχει ροή γενικά… τη μια βρίσκεσαι εδώ, την άλλη βρίσκεσαι εκεί, τα πρόσωπα μπερδεύονται, ένα μπρος – πίσω συνεχόμενο, ποιος είναι καλός και ποιος κακός τελικά, ποιος γίνεται ήρωας και άλλοι φιλοσοφικοί στοχασμοί.
Χαράχτηκαν στο μνημονικό μου πολλές σκηνές, μια αληθινά ξεριζωμένη καρδιά που χτυπάει ακόμα πάνω σε μια ζυγαριά, ένα σπαθί που κόβει όμορφους λαιμούς, ένας ξυλοδαρμός κι ένα πτώμα σ’ένα λάκκο με σκατά…
Ο πατέρας του συγγραφέα γνώρισε τη φρίκη της Γραμμής, ήταν από αυτούς που βρέθηκαν εκεί, οπότε αντιλαμβάνεστε πως υποσυνείδητα έχει βάλει κάτι από τη φρίκη του γονιού του..
ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟ, ΦΡΙΚΙΑΣΤΙΚΟ, ΑΝΑΤΡΙΧΙΑΣΤΙΚΟ, ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΚΟ…
Ετοιμαστείτε για σκληρές σκηνές και αρκετή δόση μελαγχολίας… Εάν δεν είστε σε mood, αφήστε το για κάποια άλλη στιγμή αλλά μην αφήσετε αυτή την στιγμή να πάει χαμένη…
Κλείνω με τη φράση ενός βαριά άρρωστου που τον θεωρούν πεθαμένο: «Συγγνώμη γιατρέ. Όχι αυτό το πρωί. Δε θα σε απογοητεύσω».
Τι βαθμολογία να βάλει κανείς πέρα από ένα 10 με τόνο.
Υ.Γ. Θ’αργήσω να συνέλθω…

ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΓΙΑ ΤΑ ΒΑΘΗ ΤΟΥ  ΒΟΡΡΑ
Ρίτσαρντ Φλάναγκαν
Εκδόσεις Ψυχογιός, 2015
Σελίδες 488